Lucht

Start Omhoog Volgende

1. Samenstelling van de lucht.

De dampkringslucht bestaat uit een mengsel van verscheidene gassen. In volumeprocenten bevat lucht ca. 78% stikstof, 21% zuurstof, 0,03% kooldioxyde. De hoeveelheid waterdamp is erg afhankelijk van de klimaatomstandigheden. Bovengenoemde percentages zijn daarom opgegeven voor droge lucht. Dat deze bijeengeteld nog niet de 100% vol maken vindt zijn oorzaak in de aanwezigheid de z.g. edele gassen.

Dat lucht een mengsel is en geen verbinding blijkt uit het volgende: Door samenpersing en steeds diepere afkoeling kan de lucht tot vloeistof worden gecondenseerd. Laat men dergelijke vloeibare lucht weer verdampen, dan ontwijkt eerst bijna zuivere stikstof, geleidelijk met meer zuurstof gemengd.

Tenslotte blijft er bijna zuivere zuurstof over.

De samenstelling van lucht kan als het volgt worden bepaald:

a) Bepaling van het watergehalte. Een afgemeten volume lucht wordt geleid door een paar achter elkaar geschakelde, nauwkeurig gewogen buisjes gevuld met fosforpentoxyde. Door deze stof wordt het water tot fosforzuur gebonden. Daarna wordt de gewichtstoename van de buisjes bepaald en in volumeprocenten van de lucht omgerekend. Het eerste buisje moet daarbij vrijwel de gehele hoeveelheid water hebben opgenomen, met andere woorden het tweede mag nagenoeg niet zwaarder zijn als voor de proef, anders is de lucht waarschijnlijk te snel door de buisjes gegaan. Het tweede buisje dient dus als controle.

b) Bepaling van het kooldioxidegehalte. Daartoe wordt een afgemeten volume lucht geleid door een oplossing, die een nauwkeurig bekende hoeveelheid bariumhydroxyde (barietwater) per liter bevat. Er vormt zich dan onoplosbaar bariumcarbonaat. Het bariumcarbonaat wordt door filtratie verwijderd en vervolgens wordt bepaald hoeveel bariumhydroxyde de vloeistof nog bevat. Uit de verbruikte hoeveelheid kan dan het gehalte aan kooldioxyde van de lucht worden bepaald.

c) Bepaling van het zuurstofgehalte. Een afgemeten hoeveelheid lucht wordt in aanraking gebracht met dunne pijpjes witte fosfor, die zich in een fosforpipet bevinden. De zuurstof wordt dan gebonden tot fosforoxyde, dat in het water oplost. Door daarna de overblijvende hoeveelheid gas te meten is het zuurstofgehalte bekend.

d) Bepaling van het stikstofgehalte. Vroeger meende men, dat na verwijdering an water, kooldioxyde en zuurstof het overgebleven gas als stikstof beschouwd kon worden. Door de som van de reeds bepaalde percentages van 100% af te trekken werd hert het stikstofgehalte bepaald.

In 1895 ontdekten Ramsay en Rayleigh echter, dat het aldus overblijvende gas iets zwaarder weegt dan eenzelfde volumehoeveelheid zuivere stikstof, die men langs chemische weg heeft verkregen.

Dit wees er op, dat de luchtstikstof niet zuiver was, maar gemengd was met een hoeveelheid van een zwaarder gas. Door nu deze luchtstikstof over verhit magnesiumpoeder te leiden werd de stikstof gebonden tot nitriet en er bleef een kleine hoeveelheid (ca 1%) van een gas over, dat niet met magnesium reageerde en dat belangrijk zwaarder was dan stikstof. Later bleek dit gasrestant nog weer uit 5 verschillende gassen samengesteld, de edele gassen. Het zijn een 5-tal elementen: helium, neon, argon, krypton en xenon.

e) bepaling van het gehalte aan edele gassen. Het mengsel van edele gassen, dat uit de lucht overblijft, kan door distillatie verder worden gescheiden.

Dit is mogelijk omdat zij geen verbinding aangaan met een ander element en zij zijn chemisch inactief (edel).

Bij de vijf genoemde edele gassen, die in de lucht voorkomen, sluit zich nog een zesde element aan, het emanium of radon, een gas, dat zich in kleine hoeveelheden vormt bij de ontleding van radium.

Daar we niet verder op edelgassen ingaan in dit boekwerk vermelden we tenslotte nog de edel gassen en hun "toepassing".

ARGON (= het trage) maakt verreweg het hoofdbestanddeel uit van het mengsel edele gassen. Het wordt o.a. toegepast in de gloeilampen, omdat het de verstuiving van metaaldeeltjes van de gloeidraad tegengaat zonder met het gloeiende metaal te reageren.

NEON (= het nieuwe) wordt gebruikt als gasvulling voor lichtreclamebuizen (neonlicht), daar het een helder oranjerood licht uitstraalt, wanneer in het sterk verdunde gas elektrische ontladingen plaats vinden.

KRYPTON (= het verborgene en XENON (= het onbekende) komen slechts in uiterst geringe hoeveelheden voor. Zij zijn moeilijk af te scheiden en vinden vrijwel geen toepassing.

HELIUM (= zon) was reeds in 1868 door Janssen en Lockyer tijdens een zonsverduistering als bestanddeel van de zon ontdekt.

Na 1895 vond men het helium ook in een aantal brongassen, vooral in Noord-Amerika. Het is na waterstof het lichtste gas.

Het was uitermate moeilijk om het tot vloeistof te verdichten. In 1908 gelukte het aan Kamerlingh Onnes te Leiden om vloeibaar helium te verkrijgen. In 1926 maakte Keesom te Leiden voor het eerst vast helium (-272,3° C).

RADON (= stralen) is een instabiel element, dat ontstaat uit radium en enkele andere "radioactieve" elementen en dat op zijn beurt uiteenvalt onder het uitzenden van stralingen.

f) De totale samenstelling van lucht. 1000 liter droge lucht bevat:

Stikstof 780,9 liter | Helium 0,005 liter

Zuurstof 209,4 ,, | Waterstof 0,001 ,,

Argon 9,33 ,, | Krypton 0,000.05 ,,

Kooldioxide 0,31 ,, | Xenon 0,000.006 ,,

Neon 0,015 ,,

 

Hengstman © 2000-2004.
Bij problemen met of vragen over dit web kunt u contact opnemen met [mail].
Laatst bijgewerkt: 25 januari 2004.